Create a Joomla website with Joomla Templates. These Joomla Themes are reviewed and tested for optimal performance. High Quality, Premium Joomla Templates for Your Site

Δήμος Αβδελιώδης

Η ποιητική και ο ρεαλισμός του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη μέσα από την θεατρική ερμηνεία
Φεβρουάριος 2, 2016
Συνέντευξη του Δήμου Αβδελιώδη στην εκπομπή ΚΟΝΤΡΑΠΟΥΝΤΟ
Φεβρουάριος 17, 2016

Δήμος Αβδελιώδης

Toυ Δρ Νικήτας Χιωτίνης, αρχιτέκτων μηχανικός/MS Φιλοσοφίας πολιτισμού.

Επιτρέψτε μου να αρχίσω με μια τριλογία θα έλεγα του Δήμου Αβδελιώδη που εμφανίστηκε  τον τελευταίο καιρό: «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον»  του Γεωργίου Βιζυηνού, στο Ίδρυμα Κακογιάννη, το  «Αμάρτημα της μητρός μου» επίσης του Βιζυηνού  και «Τη γυναίκα της Ζάκυθος» του Διονυσίου Σολωμού. Με αυτήν την τριλογία λοιπόν, ο Αβδελιώδης ερμηνεύει κατά τον καλλίτερο τρόπο την απαρχή της νεώτερης Ελλάδας, θα έλεγα την απαρχή της νεοελληνικής πρότασης, του τρόπου εκκίνησής της αν θέλετε: από τη μια λοιπόν ο τρόπος που η Δύση προσέτρεξε  στη  Ελληνική  πρόταση, με τα μάτια του δυτικού ποιητή, του Σολωμού, από την άλλη ο καθαρά Ελληνικός Τρόπος, με την διείσδυση του  Βιζυηνού  στην ανθρώπινη ύπαρξη.

Στη «Γυναίκα της Ζάκυθος» ο Αβδελιώδης παρουσιάζει πώς ο Σολωμός διεισδύει   στον εσώτερο ψυχισμό του Δυτικού ανθρώπου, που θέλει να αποδεχτεί την ελληνική προσπάθεια ανασύνταξης, δηλ. την ελληνική επανάσταση του-21, με «ορθολογικό»  τρόπο.   Εσωτερική μάχη και αγωνιώδεις εσωτερικές αμφιβολίες, σε ένα και το αυτό πρόσωπο, στον Διονύσιο ιερομόναχο, που εμπεριέχει το «καλό» μαζί με το «κακό», αυτό το τελευταίο με τη μορφή μιας γυναίκας. Ο Διονύσιος Ιερομόναχος είναι βεβαίως  ο ίδιος ο ποιητής, που προστατευόμενος από έναν Άγγελο, τον δικό του Άγγελο,  δίκην διαρκούς θεϊκής παρουσίας –και βοηθείας-  οδεύει προς τη λύτρωσή του ή την αναγνώριση του πραγματικού εαυτού του. Με την διαρκή έτσι παρουσία  του Αγγέλου (του)  φθάνει στην τελική απαλλαγή του από το Κακό και στον τελικό θρίαμβο της Αλήθειας, δια του λυτρωμένου του εγώ. Ιδού ο δυτικός τρόπος συνάντησης και ερμηνείας της ελληνικής προτάσεως.

Από την άλλη πλευρά ο Αβδελιώδης παρουσιάζει τον Ελληνικό  τρόπο, όπως αυτός προτάσσεται από τον Βιζυηνό: Ο Βιζυηνός παρότι ενημερωμένος για τα τεκταινόμενα στο χώρο της αισθητικής, της ψυχολογίας και της φιλοσοφίας στην Εσπερία, ανατρέχει κατ’ ευθείαν στο κατ’ εξοχήν αντικείμενο της αρχαίας ελληνικής Σκέψης και επιχειρεί αποκάλυψη της ανθρώπινης ψυχής ως πηγή των προτεραιοτήτων και των επιδιώξεων του βίου, δηλαδή της ανθρώπινης παρουσίας στα πλαίσια του αισθητού. Αυτό απετέλεσε και το αντικείμενο του αρχαιοελληνικού δράματος, αυτό προτάσσει και ο Αβδελιώδης με το έργο του.  Αυτό κάνει με το «Αμάρτημα της μητρός μου», αναγάγοντας  τη ζωή και τη ψυχή που τη διαφεντεύει, σε πρότυπα σχήματα – σχήματα κοσμικά κατά τους Έλληνες- Ο Δήμος Αβδελιώδης   διηγείται θεατρικώς το έργο του Βιζυηνού, με στόχο να κάνει του θεατές αυτής της θεατρικής διήγησης  κοινωνούς και συμμέτοχους της κοσμικής προβολής της ανθρώπινης ψυχής. Μας αρθρώνει με το υπερβατικό, όχι απλά περί μιμήσεως, αλλά περί σωματικής μεταβάσεώς τους σε άλλη διάσταση.   Το έργο αυτό του Αβδελιώδη συνιστά διδασκαλία όσο και περί του ρόλου του θεάτρου, ως χώρο μίμησης της καθολικής Αλήθειας και σύνδεσής μας με αυτήν.

Ο Βιζυηνός με το «Αμάρτημα της μητρός μου»  προέβαλε τον ανθρώπινο ψυχισμό προς αρχέτυπα κοσμικά σχήματα, ακριβώς δηλαδή όπως πράττει η αρχαία ελληνική μυθολογία και συνακολούθως το αρχαίο ελληνικό δράμα,  ενώ με «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» προέβαλε το στόχο υπέρβασης του φυσικού προς τον επέκεινα Κόσμο. Αυτές οι δύο επιδιώξεις, που υπήρξαν οι επιδιώξεις της αρχαιοελληνικής   μυθολογίας, τέχνης και δραματουργίας, που δεν  υπήρξαν (εμφανώς  τουλάχιστον) στοχεύσεις του νεωτερικού παραδείγματος, επανεμφανίσθηκαν στη μητρώα γη, υπενθυμίζοντας τη δύναμη του Τόπου ως φορέως του Δαιμονίου του – εις πείσμα της Κοραϊκής μετακένωσης –και με τον Βιζυηνό.

Έκτοτε υπό διάφορες μορφές, καθόρισαν τη νεοελληνική πορεία της Σκέψης, έστω και σε ξεχασμένες «κιβωτούς», που πρέπει να διαφυλάττουμε, μία τέτοια κιβωτός είναι ο Βιζυηνός.

Σε αυτήν την κιβωτό προσφεύγει και ο Αβδελιώδης γιατί,  όπως έλεγε ο Ζ. Λορεντζάτος στον επικήδειο του Δ. Πικιώνη, «….ποιος ξέρει, μπορεί τον καιρό καμιάς μεγάλης αναβροχιάς, όταν τίποτα δεν θα έχουμε να προσμένουμε από πουθενά και τα κλαριά ή τα φύλλα του δέντρου θα απομένουνε φρυμμένα και θα είναι μόνο για λύπηση, οι ρίζες αυτές, που εμείς τις είχαμε για ξοφλημένες, να ανεβάσουνε από τα καταχθόνια τις λίγες σταλαματιές που θα σώσουνε το δέντρο από το μαράζωμα και τον αφανισμό».

Ο Δήμος Αβδελιώδης   διηγείται θεατρικώς τα ποιητικά αυτά έργα, με στόχο να κάνει τους θεατές κοινωνούς και συμμέτοχους της κοσμικής προβολής της ανθρώπινης ψυχής και της επέκτασής της πέραν του λεγόμενου φυσικού χώρου και χρόνου. Μας αρθρώνει με το υπερβατικό, πρώτον τολμώντας να μεταφέρει στο θέατρο αυτά τα ιδιαιτέρως σημαντικά ποιητικά έργα,  με μια εκπληκτική σκηνοθεσία, πιστή στο ρόλο του θεάτρου, ως χώρο μίμησης της καθολικής Αλήθειας και σύνδεσής μας με αυτήν.

Σε όλα τα έργα του ο Αβδελιώδης προτάσσει τη μίμηση του βαθύτερου είναι.  Αυτό έκανε με Το «Περλιμπίν και Μπελίσα» του Λόρκα, π.χ. και με ότι άλλο έχει καταπιαστεί. Θα ήθελα όμως να σταθώ και σε κάτι που μόνο αυτός έχει τολμήσει: στην θεώρηση του λόγου, του ελληνικού λόγου, όχι αποδεχόμενος τη δυτική άποψη – όρα Wittgenstein – ότι δεν μπορεί δηλ. παρά να εκφράσει τα όρια του κόσμου μας, αλλά  με την  αρχαιοελληνική  επινόησή του και χρήση του: ως όχημα που μας οδηγεί στην υπέρβασή του.  ( Μάλιστα ο Αβδελιώδης σκοπεύει να ανεβάσει και την απολογία του Σωκράτους στα αρχαία ελληνικά ) . Αυτό είναι τρομερά δύσκολο.   Διδάσκει στους ηθοποιούς του την απαλλαγή της εκφοράς του λόγου από συναισθηματισμούς και την αναγωγή του στο κατά Panofsky θα έλεγα τρίτο επίπεδο ανάγνωσής του, στο βαθύτερο δηλαδή εννοιολογικό περιεχόμενό του.

Στο επίπεδο δηλαδή εκείνο των εννοιών που μας ανοίγει τη Σκέψη προς υπέρβαση του γεγονότος, προς έννοιες που την ανοίγουν πέραν των οριζόντων της πραγματικότητας, δηλαδή στον δυτικό  τρόπο θεώρησης της έννοιας της πραγματικότητας. Έχει αριστοτελικά πετύχει ο Δήμος Αβδελιώδης να διδάξει τους ηθοποιούς του, πώς να επιτυγχάνουν αυτή τη «μίμηση πράξεως σπουδαίας και τελείας…» όπως ο παλαιός αριστοτελικός ορισμός δίδαξε. Με τις θεατρικές του παραστάσεις οδηγεί το πνεύμα και τη ψυχή του θεατή προς αυτήν την τελετή μέθεξης, που είναι, που πρέπει δηλαδή να είναι, το θέατρο.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *